maandag 5 oktober
In dit
hoofdstuk zal ongetwijfeld hier en daar een foutje in de beschrijving en de combinatie
daarvan met de foto’s zitten. We hebben zoveel gezien dat het bijna niet bij te
houden is.
maandag 5 oktober
Om 7.15 uur
vertrekken we voor een lange rit naar Samarkand (380 km). We volgen grotendeels
de eeuwenoude route van Termez naar Samarkand.
We rijden om
half negen door de “IJzeren poort”, waar het einde van het Perzische rijk is
geweest:
Bessus had
Darius door verraad uitgeschakeld en had zichzelf tot koning van Perzië benoemd.
Alexander wilde zelf de koning van Perzië zijn. Bessus had in zijn ogen verraad
gepleegd door de troon niet aan hem te geven. Bessus moest derhalve verslagen
worden zodat Alexander het totale rijk in zijn bezit zou krijgen. Hij wil in
eerst instantie vanuit Mashad noordwaarts op te rukken, maar ziet zeer snel dat
dat door de twee woestijnen een moeilijke te voorspellen tocht gaat worden. Hij
keert terug en trekt daarna in het voorjaar van 329 vC met 90.000 man via Kandahar
en Kabul naar het noorden en via de Hindu Kush (3000 m) naar Termez. (waar hij
het Alexandrië van het oosten sticht.
Rukt via Balkh e.a. in Afghanistan over de Hindu Kush (3000 m) naar Termez) en
komt vervolgens door de pas waar we doorheen rijden. Alles te voet en te paard.
De mensen van Bessus zien dat Alexander niet uit het westen maar uit het
zuidoosten komt en concluderen dat het een verloren zaak is. Iemand die met 90.000
man die route weet te nemen is niet te verslaan concluderen zij. Zij leveren
Bessus uit die een gruwelijk einde wacht.
Alexander trouwt
met Roxanne, een Sogdische princes en bezegeld op deze wijze het verbod met de
heersers daar. Hij is nu koning van het hele Perzische rijk.
Tevens vindt
hier nog een drama plaats: Tijdens een van de bacchanalen met zijn generaals,
waarbij veel geslijmd werd om in de gunst van Alexander te komen, zegt een
generaal dat Alexanders vader nog meer gedaan had nl. een zoon aan de wereld
gegeven zijnde Alexander en dat was Alexander nog niet was gelukt. Dit viel zodanig
slecht dat hij gelijk een speer greep die in de buurt lag en die in zijn vriend
zijn buik stoten, waarna deze overleed. Hij was daar zo van onder de indruk dat
hij zich dagenlang opsloot en voedsel en drinken weigerden. Dit zou het begin
zijn van zijn morele ommekeer naar zijn genocidale karakter van zijn laatste
jaren.
Enkele
foto’s geven het landschap en de dorpjes waar we doorheen rijden weer:
het berglandschap waar Alexander de grote ook doorheen trok
en oventje in een dorp
marktje met veel appels
koffie onderweg
een panoramafoto, vergroot hem
Onderweg
stoppen we in Shahrisabz, het antieke
nautika (tika = renbaan, nauta = 9), Hier werden vroeger een soort olympische
paarden races gehouden tussen nomaden volkeren. Wie na negen ronde zijn paard
als eerste over de finish heeft heeft gewonnen.
Wij stoppen
er om twee redenen:
1. Alexander
de Grote kiest Shahrisabz als hoofdstad, voordat hij later Samarkand kiest. Hij
is in deze stad hier met Roxana getrouwd. Die hem later eerst een dochter en
daarna een zoon schenkt.
2. Dit de
geboorteplaats is van Timoer Lenk, de grote held van de Oezbeken. Hij is de
kleinzoon van Djenzis Khan en weet het rijk van Denjzis verder te vergroten.
We zien de Blauwe
moskee uit 15e eeuw met enorm veel gebouwen erbij. Timoer Lenk
noemde zich koning van Transoxanië.
En dan het
Gumbuazi Seidon-mausoleum aan de overkant.
Verderop het
mausoleum Nekropolis, van 1380 tot 1404. Met als bijzonderheid de “koon” vorm
van de toren i.p.v. de gebruikelijke “doom” vorm. Dat is omdat er Turkmeense
architecten aan werkten.
het mausoleum Gumbuazi Seidon
de blauwe moskee
minaret
nog steeds in het mausoleum
het koepelplafond
de moskee van binnen
achthoek in het plafond
mooi tegelwerk
idem
panoramafoto binnen in de moskee
Vervolgens
het mausoleum van Amir Timur uit 1405. Timur is overleden in Kazachstan en hier
begraven. Hij ligt hier echt, gisten zagen we in Shahrisabz een tombe zonder
iets erin. Hier liggen alleen de mannelijke familieleden. Het is een prachtig
complex met heel veel goud. Kennelijk kosten nog moeite gespaard om te laten
zien hoe belangrijk hij is.
het grote reuzenpaleis van Timur
ingezoomd op een stukje mozaïekwerk dat behouden is
de muur met nog resten tegelwerk
Later (na
Timur) komen de Shaibanieden hier, die de hoofdstad naar Buchara verplaatsen.
De Oezbeken hielden niet van de Shaibanieden en vernielen het paleis.
De moskee
met plataan van 700 jaar oud, de Kok Gumbaz-moskee (?)
Timoers
rustige groene begraafplaats met moskee uit 19e eeuw, de Hazrati
Imam moskee.
begraafplaats Timur, waar de
lege tombe ligt; de tombe met hem erin is in Samarkand
Dinsdag 6 oktober
Dit is de
dag dat we Samarkand gaan verkennen.
De stad is
bijna 3000 jaar oud, heeft ½ miljoen inwoners waarvan 80% Tadzjik spreekt, het
zijn mensen van diverse bevolkingsgroepen: Iraans, Arabisch etc.in de 13e
en 14e eeuw wordt het de hoofdstad van Timur Lenk’s koninkrijk.
We rijden
langs de opgravingen van de oude stad, Afrosiab (= het kanaal naast de rivier) –
het Marakanda van Alexander de Grote. Met resten van een citadel uit de 7e
eeuw, die we niet zien.
de oude muur van Afrosiac
munt van Alexander de grote die hier is gevonden
op deze tekening komt nog eens
goed uit hoe Samarkand
een belangrijk centrum van de zijderoute is
In het Museum nog een opsomming van de
tijdperken:
Afrosioc in
de oudheid
In de
IJzertijd Sogdische soldaten, Saka’s, Bactriërs,
Kushan
periode met Zarathustra
Zoriastrische tempel
hierin werden de beenderen van de overledenen bewaard
1e – 4e eeuw: Salafieden
4e – 7e eeuw: Tuks kaant
Dan strijd tussen Arabieren en Chinezen, waarbij China verliest en sindsdien Samarkand islamitisch is.
Dan nog de Timoerieden.
De Sogdiaanse taal behoort tot de Iraans-westerse talen, voordat het Arabisch wordt ingevoerd.
We zien een zaal vol prachtige fresco’s uit de 7e eeuw n.Chr. O.a. een olifant waarop een inscriptie staat dat er de begeleider van de koninklijke bruid opzit: het moet dus een koninklijke bruidsstoet zijn. En een wit paard wat wijst op Zoroatrisme.
En een boot: misschien een Chinese koningin, de eerste vrouwelijke, met Boeddhistische symbolen. In de 7e eeuw was er een nieuwe bloei van de stad (onder de Kushanen), toen heeft men deze fresco’s laten aanbrengen.
fresco’s: op deze olifant is een inscriptie gevonden dat het een
begeleiding is van de (koninklijke) bruid
het witte paard wijst erop dat het een zoriastrische stoet is
boot met waarschijnlijk een
Chinese koningin
Dan naar het
Observatorium van Ulug Bek (zoon of
neef van Timoer), de laatste wetenschapper. Hoe ging dat. In de 7e
eeuw was het een zoeken naar de juiste religie en naar macht. Voor Centraal-Azië
is het combineren van religie en macht vreemd. In de 8e eeuw is er
voor het eerst één taal, het Arabisch en dat betekent dat het op intellectueel
gebied langs de zijderoute begint te stromen. Er werden boeken gedrukt,
universiteiten werden opgericht. Er is de discussie of de Koran geschapen is of
niet. Mammoet wordt leider en vermindert de invloed van de imams, tegen hun zin
natuurlijk. Aan de bloei van de wetenschap komt in de 12e eeuw een
eind door de Mongolen. Daarna wil Timoer weer boeken hebben. Ulug Bek is zoals
gezegd de laatste wetenschapper: Het zoeken van kennis is verplicht voor iedere
moslim. Na zijn dood is alles kapotgemaakt.
We zien de
sextant van 44 m. van Ulug Bek, die een catalogus van de sterren heeft gemaakt.
Ulug Bek
het Observatorium (reconstructie)
het observatorium zelf
in het museum een afbeelding van
hoe men de waarnemingen deed
Dan het
Mausoleumcomplex Shakh-i-Zinda, een familie uit de 12 eeuw. Het is het
origineel. Een Acropolis in opdracht van Ulug Bek. We zien de 2 mausolea naast
elkaar. Er is geglazuurde techniek gebruikt.
mausoleum van Timur
een badhuis
We gaan naar
Timurs onvoorstelbaar grote paleis, met zeven binnenplaatsen en 105 kamers. Het
paleis is 70 m hoog. 30.000 mensen
hebben eraan gewerkt. We zien geglazuurde tegels en mozaïeken.
Uitspraken
van/over Timur: “Sultan in de schaduw van God.” En: “Als je aarzelt over onze macht,
kijk dan naar onze gebouwen.” Op de foto’s blijkt de grootsheid en de pracht en
praal. Heel erg mooi.
Timoer’s paleis
Timoer’s paleis
Timoer’s paleis, een portaal ingezoomd
Timoer’s paleis
Timoer’s paleis
We lunchen
in het restaurant de Koperen Bek.
Dan
uiteindelijk het Registan-plein (betekent ‘zanderig plein’). Ja dit is
natuurlijk de topper. Vanaf een bordes hebben we een prachtig uitzicht over het
geheel.
Links is de
15e eeuwse madrassa, met groengele rozetten. In het midden de Tilly
Kori madrassa, met blauwe rozetten en rechts het mausoleum met dierenfiguren.
Dat hebben we nog niet gezien. Indrukwekkend om dit mee te maken.
het Registan plein - overzicht
groepsfoto voor het Registanplein
een minaret
ingezoomd op het mausoleum met dierenfiguren
doorkijkje naar een binnenplein
de 15e eeuwse madrassa (links op het overzicht)
van binnen, mooi lichtblauw
en felblauwe schilderingen
doorkijkje
op de binnenplaats van de Tilly Kori madrassa (midden)
van binnen: heel veel goud
de moskee
Woensdag 7 oktober
De virus die
velen in onze groep treft, heeft nu ook ons te pakken. Kees al vanaf
gistermiddag, die heeft zelfs het Registanplein niet kunnen meemaken. En Geer
nu ook het grootste deel van de vrije dag in bed, na het zoeken van een
apotheek met de juiste medicijnen. Ze gaat in de loop van de middag nog even
naar de Bibi Xanon (spreek uit Hanoon) moskee. En verder houden we het rustig.
Morgen vertrekken we naar Buchara.
de Bibi Xanon moskee
een stukje behouden en een stuk afgebrokkeld
de felblauwe koepel
Geen opmerkingen:
Een reactie posten